ანტალია
თურქეთის ხმელთაშუა ზღვის დედაქალაქი, 2.5-საათიანი პირდაპირი ფრენა თბილისიდან Turkish Airlines-ით, Pegasus-ით ან Georgian Airways-ით, წელიწადში 300 დღიანი პლაჟის სეზონითა და რეგიონის ყველაზე მაღალი კონცენტრაციით ულტრა-ყველაფერჩათვლით სასტუმროების.
ანტალია-ის შესახებ
ანტალია არის ანტალიის ვილაიეთის დედაქალაქი თურქეთის სამხრეთ სანაპიროზე, ე.წ. თურქული რივიერის უდიდესი ქალაქი და მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე მონახულებადი მიმართულება; ბოლო წლებში ვილაიეთს წელიწადში 15 მილიონზე მეტი საერთაშორისო მგზავრი მოდიოდა, უმეტესობა ანტალიის საერთაშორისო აეროპორტის (AYT) გავლით. ქართველი მოგზაურისთვის მისი მიმზიდველობა აშკარაა: პირდაპირი ფრენა თბილისიდან გრძელდება დაახლოებით 2 საათი 30 წუთი, ვიზა არ არის საჭირო 90 დღემდე 180-დღიან პერიოდში, ხმელთაშუა ზღვის სეზონი გრძელდება აპრილის ბოლოდან ოქტომბრამდე, ხოლო ულტრა-ყველაფერჩათვლით სასტუმროების ფორმატი კონკურენტუნარიანია შავი ზღვის ფასებთან, თუმცა გვთავაზობს უფრო თბილ წყალს, გრძელ დღეებსა და უფრო სტაბილურ მზეს.
ქალაქი მდებარეობს კირქვის კლდეებზე ანტალიის ყურის გადასახედიდან, ხოლო უკან გადაშლილია ტავროსის მთები. ისტორიული ძველი ქალაქი, Kaleici, ჩახვეულია ანტიკური კედლების ცხენისდადგმის ფორმაში პატარა რომაული ნავსადგურით; ეს არის ანტალიის ის ნაწილი, რომელიც ფეხით სიარულს აჯილდოვებს, ვიწრო ქვაფენილებიანი ქუჩებით, აღდგენილი ოსმალური სახლებითა და II საუკუნის Hadrian-ის კარიბჭით სამხრეთ შესასვლელად. Kaleici-ის გარეთ თანამედროვე ანტალია 2.6 მილიონ მცხოვრებიანი დაბალ-სართულიანი ქალაქია, რომელიც 30 კმ აღმოსავლეთით გადაჭიმულია Konyaalti-სა და Lara-ს პლაჟებზე და 50 კმ დასავლეთით Kemer-ისკენ. სასტუმროები სამ ჯგუფშია: Lara (ქვიშის პლაჟი, დიდი ულტრა-ყველაფერჩათვლით კომპლექსები აეროპორტის აღმოსავლეთით), Kemer (კენჭის პლაჟი, მთის ფონი, ქალაქის დასავლეთით), და Belek (გოლფი და ფუფუნებიანი საოჯახო კურორტები, Lara-ს აღმოსავლეთით). Side და Alanya უფრო დიდი საკურორტო ქალაქებია 60 და 130 კმ-ში აღმოსავლეთით.
ტერიტორია უწყვეტად დასახლებულია 2,000 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში. პერგამოს მეფე ატალოს II-მ ქალაქი დააარსა Attaleia-ს სახელით ძვ.წ. 150 წელს; შემდეგ ის გადავიდა რომის, ბიზანტიის, სელჯუკებისა და ოსმალების ხელში. ანტალიის ახლოს ყველაზე ხილული ანტიკური ადგილია Perge, განსაკუთრებით კარგად შემონახული რომაული ქალაქი ცენტრიდან 18 კმ აღმოსავლეთით, 12,000 ადგილიანი თეატრით, აგორათი, სტადიონითა და ელინისტური მთავარი ქუჩით, რომელიც ჯერ კიდევ მაღაზიების საფუძვლებითაა მოყვანილი. Aspendos კიდევ 30 კმ აღმოსავლეთით ფლობს ხმელთაშუა ზღვის უმდიდრესად შემონახულ რომაულ თეატრს (აშენებული დაახლოებით 155 წელს, ჯერ კიდევ გამოიყენება Aspendos-ის ოპერის ფესტივალისთვის). ანტალიის არქეოლოგიური მუზეუმი ფლობს მარმარილოს ქანდაკებებს ამ ადგილებიდან.
რატომ ჩავიდეთ საქართველოდან: ეს არის ყველაზე ახლო სერიოზული პლაჟის დასვენება თბილისიდან ან ბათუმიდან, უვიზო რეჟიმი ხდის შაბათ-კვირის ან კვირიანი მოგზაურობების ორგანიზებას უპრობლემოს, ულტრა-ყველაფერჩათვლით ფორმატი კარგად ერგება ბავშვებიან ოჯახებს (ბავშვების კლუბები, წყლის პარკები, რამდენიმე აუზი, რუსულ-, თურქულ-, გერმანულ- და ინგლისურენოვანი პერსონალი), ხოლო ფასები მცირე სეზონებში (მაისი, სექტემბერი, ოქტომბერი) კონკურენციას უწევენ შავი ზღვის სასტუმროებს. ზღვის, ანტიკური ნანგრევებისა და მთის ერთდღიანი მოგზაურობების კომბინაცია (Saklikent-ის კანიონი, Tahtali-ის საბაგირო, Lycian-ის ბილიკი Olympos-თან) აქცევს კვირიან დარჩენას უფრო მრავალფეროვნად, ვიდრე ეგვიპტური წითელი ზღვა.
ვინც გრძელ თურქეთის მოგზაურობას გეგმავს, ანტალია კარგად ერთიანდება Cappadocia-სთან (1-საათიანი შიდა ფრენა Kayseri-ში) ან სტამბოლთან (1 საათი 15 წუთი, Pegasus და Turkish Airlines 15-20 ყოველდღიური რეისით). ქართველი მოგზაურისთვის, რომელიც ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში ცხოვრობს, სეზონური პირდაპირი ჩარტერული ფრენები ბათუმიდან (BUS) და ქუთაისიდან (KUT) ანტალიამდე მუშაობს მაისის ბოლოდან სექტემბრამდე, რაც გამორიცხავს თბილისზე გადასვლის საჭიროებას.
როდის ჩავიდეთ: მაისიდან ოქტომბრამდე სრული პლაჟის სეზონია. მაისი და ივნისის დასაწყისი სასიამოვნოა (25-30 გრადუსი, ზღვა 22 გრადუსი, მცირე ბრბო). ივლისი და აგვისტო ცხელია (32-38 გრადუსი, ზღვა 27 გრადუსი, ბრბოს პიკი, სასტუმროების მაქსიმალური ფასები). სექტემბერი ერთ-ერთი საუკეთესო თვეა საერთო ჯამში (თბილი ზღვა, დაბალი ფასები, ჯერ კიდევ ძლიერი დღის სინათლე). ოქტომბერი რბილი დახურვაა: წყალი კიდევ საცურაოა, დღის ტემპერატურა 22-27 გრადუსი, მაგრამ საღამოები სწრაფად გრილდება. ნოემბრიდან აპრილამდე პლაჟის სეზონის გარეთაა; ძველი ქალაქი და ნანგრევები მაინც საინტერესოა და სასტუმროების ფასები ეცემიან 60-70 პროცენტით, მაგრამ პლაჟის ბარების უმეტესობა იხურება. ანტალიის ბევრი სასტუმრო სრულად იხურება ნოემბრის შუადან მარტის შუამდე.
პრაქტიკული შენიშვნები: თურქეთი იყენებს თურქულ ლირას (TRY), რომელიც განიცდიდა მნიშვნელოვან ცვალებადობას; ბიუჯეტისთვის სასტუმროების მიერ USD ან EUR-ში ნაჩვენები ფასები უფრო სტაბილურია. ბარათით გადახდა საყოველთაოა სასტუმროებში, რესტორნებში და მაღაზიებში; პატარა ლირის ნომინალები სასარგებლოა ტაქსისთვის, პატარა მაღაზიებისთვის და დოლმუშისთვის (გაზიარებული მიკროავტობუსები). ჩაი 10-15 პროცენტი ფასდება რესტორნებში; სასტუმროები ჩვეულებრივ აერთიანებენ ჩაებს დარჩენის ბოლოს. ონკანის წყალი ტექნიკურად სასმელია, მაგრამ მოგზაურები სვამენ ჩამოსხმულს (5-ლიტრიანი ბოთლი 25 ლირა). ჩაიების მიცემა გამწმენდი პერსონალისა და ბარმენისთვის (100-200 ლირის ეკვივალენტი) ზრდის ყურადღებას მთელი დარჩენის განმავლობაში. ჩაცმის კოდი ლიბერალურია პლაჟებზე, აუზებზე და Konyaalti/Lara-ზე, მაგრამ მუშა მეჩეთებში ან კონსერვატიულ უბნებში დაფარეთ მხრები და მუხლები.
პირველი ვიზიტისთვის ტიპიური მოდელია შვიდი ღამე ულტრა-ყველაფერჩათვლით სასტუმროში ერთი მანქანის გაქირავების ან ორგანიზებული ტურის დღით Perge-ში, Aspendos-სა და Duden-ის ჩანჩქერებში. ოჯახები ამატებენ ერთ დღეს The Land of Legends-ში Belek-ში (დაახლოებით 1,800 ლირა ზრდასრულზე, 1,200 ლირა ბავშვზე). წყვილებმა შეიძლება დაამატონ იახტის დღე ძველი ნავსადგურიდან (ჯგუფური ნავი 600-1,000 ლირა ერთ პერსონაზე ვახშმის ჩათვლით, კერძო ჩარტერი 6,000 ლირიდან). მარტოხელა და ისტორიული ვიზიტისთვის ბევრი დარჩება Kaleici-ის ბუტიკ-სასტუმროში და გამოიყენებს ავტობუსებს Perge-სა და Aspendos-ისთვის. წმინდა საკურორტო დასვენება ულტრა-ყველაფერჩათვლით სასტუმროში Lara-ში ან Belek-ში (საკვები, სასმელი, წყლის პარკი, პლაჟი) მცირე სეზონში ღირს 350-700 ლარი ერთ პერსონაზე ღამეში, ხოლო ივლისსა და აგვისტოში 800-1,500 ლარი.
რამდენიმე სიტყვა იმაზე, რაც აკვირვებს პირველად ჩამოსულებს. ანტალია უზარმაზარია საკურორტო თვალსაზრისით; აეროპორტიდან Lara-მდე 20 წუთია, აეროპორტიდან Kemer-მდე 50 წუთი, Side-მდე 65 წუთი, ხოლო Alanya-მდე 2 საათი. დაჯავშნეთ ტრანსფერი თქვენი სასტუმროდან ან აღიარებული ოპერატორიდან (Antalya Transfer, SunTransfers), არა აეროპორტის ტაქსიდან; კერძო ტრანსფერი Belek-ში ღირს 35-50 ევრო, ხოლო ყვითელი ტაქსი 60-80 ევრო. მეორე, ულტრა-ყველაფერჩათვლით სასტუმროების ხარისხი განსხვავდება; საერთაშორისო ალკოჰოლი, სუშის ღამეები და a la carte დაჯავშნა ვარირებს 4-დან 5-ვარსკვლავიან სასტუმროებს შორის, ამიტომ წაიკითხეთ რეცენზიები კონკრეტული სასტუმროსთვის. მესამე, შავი ზღვის ტენიანობა, რომელსაც ქართველი მოგზაური ეჩვევა, აქ შენაცვლებულია უფრო მშრალი ხმელთაშუა ცხელით, რომელიც 35 გრადუსზე ნაკლებად დამღლელია, მაგრამ კანი ბევრად სწრაფად იწვის; SPF 30+ კრემი არ არის სურვილისამებრ ივლისსა და აგვისტოში. ბოლოს, წყალი უფრო გამჭვირვალე და მარილიანია, ვიდრე შავი ზღვაში; ბავშვებისთვის უფრო წყნარი მოვარდნა, გრძელი საცურაო სესიები და უკეთესი წყალქვეშა ხილვადობა.
შენიშვნა უსაფრთხოებაზე: ანტალია თურქეთის ერთ-ერთი ყველაზე დაბალკრიმინალური ზონაა და ტურისტული ინფრასტრუქტურა მომწიფებულია. ძირითადი პრაქტიკული რისკები არიან მზის დამწვრობა (UV ინდექსი ივლისში 11-მდე), მედუზები აგვისტოს შუა რიცხვებში (სასტუმროები აფიქსირებენ გაფრთხილებებს) და ხანდახან ტაქსის ფასების გაყალბება, თუ მას ქუჩაში გააჩერებთ; დათანხმდით ფასზე ან მოითხოვეთ მრიცხველი (taksimetre). ვაჭრობა მოსალოდნელია ბაზრობებზე და სუვენირების მაღაზიებში, არა სუპერმარკეტებსა და რესტორნებში. ჯიბგირული იშვიათია. მარტოხელა ქალი მოგზაურისთვის ანტალია კომფორტულია; ძველი ქალაქი და Konyaalti-ის პლაჟი უსაფრთხოა ღამითაც.
ძირითადი ღირშესანიშნაობები
- 1Kaleici ძველი ქალაქი და რომაული ნავსადგური (უფასო ფეხით ტური, Hadrian-ის კარიბჭე, Yivli-ის მინარეთი, აღდგენილი ოსმალური სახლები)
- 2ანტალიის არქეოლოგიური მუზეუმი (თურქეთის ერთ-ერთი მთავარი მუზეუმი Perge-დან ქანდაკებებითა და ღმერთების დარბაზით; შესასვლელი 200 ლირა)
- 3Perge-ის ანტიკური ქალაქი, 18 კმ აღმოსავლეთით (რომაული თეატრი, აგორა, ელინისტური ქუჩა; შესასვლელი 250 ლირა)
- 4Aspendos-ის რომაული თეატრი, 48 კმ აღმოსავლეთით (ხმელთაშუა ზღვის უმდიდრესად შემონახული რომაული თეატრი; შესასვლელი 250 ლირა, ივნისის ოპერის ფესტივალის სცენა)
- 5Duden-ის ჩანჩქერები, ორი ადგილი: ზედა Duden ტყეში 14 კმ ჩრდილოეთით, და ქვედა Duden Lara-ს პლაჟის აღმოსავლეთით, რომელიც პირდაპირ ზღვაში ჩაივარდება
- 6Konyaalti-ის პლაჟი (გრძელი კენჭის და ქვიშის პლაჟი ძველი ქალაქის დასავლეთით Beach Park-ის ზონით) და Lara-ს პლაჟი (ქვიშის პლაჟი აეროპორტის აღმოსავლეთით)
- 7Tahtali-ის საბაგირო Olympos-ის ეროვნულ პარკში (ევროპის უგრძესი საბაგირო, 4,350 მ-ში 2,365 მ მწვერვალამდე; ორმხრივი ბილეთი დაახლოებით 1,400 ლირა)
- 8Termessos-ის ანტიკური ქალაქი (პისიდიელი მთის ნანგრევები 35 კმ ჩრდილო-დასავლეთით, საჭიროებს 30-წუთიან ფეხსიარულს; შესასვლელი 150 ლირა)
- 9The Land of Legends თემატური პარკი Belek-ში (თურქეთის უდიდესი თემატური პარკი; დღიური ბილეთი 2,200 ლირა ზრდასრულზე, 1,400 ლირა ბავშვზე)
- 10ნავის ტური Kemer-დან ან ძველი ნავსადგურიდან (ჯგუფური დღიური ნავი ცურვის გაჩერებებითა და ვახშმით, 800-1,200 ლირა ერთ პერსონაზე; კერძო gulet-ის ჩარტერი 7,000 ლირიდან)
- 11Side-ის ანტიკური ქალაქი (60 კმ აღმოსავლეთით, რომაული ნანგრევები თანამედროვე ქალაქში, Apollo-ს ტაძარი მზის ჩასვლისას; უფასო)
- 12Saklikent-ის კანიონის დღიური მოგზაურობა (90 კმ დასავლეთით, 18 კმ გრძელი კანიონი, რომელშიც გადიხართ ცივ წყალში; შესასვლელი 80 ლირა, ორგანიზებული ტური 1,500 ლირა ტრანსპორტითა და ვახშმით)
სამზარეულო და სასმელი
ანტალიაში ჩამოსული ქართველი მოგზაურები ჭამენ ძირითადად მათი ულტრა-ყველაფერჩათვლით სასტუმროში, მაგრამ ქალაქს აქვს რეალური სამზარეულო, რომელიც იმსახურებს ერთ-ორ კერძს სასტუმროს გარეთ. სცადეთ meze და შემწვარი თევზი Sehir Mangalda-ში Kaleici-ში (700-900 ლირა ერთ პერსონაზე raki-სთან ერთად); იმავე უბანში არის ათეული აღდგენილი ოსმალური სახლის ტავერნა, რომლებიც გვთავაზობენ kuzu tandir (ნელ-ნელა შემწვარი კრავი, 450 ლირა), manti (თურქული ხინკალი, 250 ლირა) და pide (თურქული ლავაში, 150-250 ლირა). ზღვის პროდუქტებისთვის წადით Konyaalti-ის ნავსადგურში ან Kaleici Yat Limani-ში, სადაც შემწვარი ბურუსი 600-900 ლირაა ერთ პერსონაზე. ქუჩის საკვები ყველგანაა: gozleme (მარილიანი ლავაში ყველითა ან ისპანახით, 80-120 ლირა), kokorec (შემწვარი შიდა ორგანოები, 200 ლირა) და დონერი. თურქული საუზმე (kahvalti) 90-წუთიანი ღონისძიებაა ყველებით, ზეთისხილით, კვერცხებით, მურაბებით, simit-ით და სპილენძის ჩაიდანში მოწოდებული ჩაით; Big Chefs-ის ფილიალი Lara-ში სთავაზობს ცნობილ კერძს 750 ლირად ორ პერსონაზე. ყავის კულტურა იყოფა თურქული ძლიერი ყავის (40-70 ლირა) და იტალიური ესპრესოს (Espressolab, Kahve Dunyasi) შორის. ალკოჰოლი ლეგალურია ყველგან; ადგილობრივი raki (ანისონის ლიქიორი) ერთიანდება meze-სთან, ხოლო კაპადოკიის და ეგეოსის ღვინოები (Kavaklidere, Kayra, Vinkara) ხარისხიანია 250-600 ლირად ბოთლზე. ქართველი მოგზაურისთვის ცენტრალურ ანტალიაში არის ორი ქართული რესტორანი: Marani გვთავაზობს ხინკალსა და ხაჭაპურს 350 ლირად ერთ პერსონაზე.
ადგილობრივი ტრანსპორტი
ანტალიაში მუშაობს ერთი ტრამვაი (Antray) Konyaalti-დან Kepez-ამდე ნაპირის გასწვრივ, პლუს ნოსტალგიური ისტორიული ტრამვაი ძველ ქალაქში (5 ლირა). საქალაქო ავტობუსები (ნარინჯისფერი Antbus) აღწევენ ყველა გარეუბანს, მაგრამ საჭიროებენ Kentkart-ის წინასწარ შესაძენ ბარათს (იყიდება კიოსკებში; ერთჯერადი მგზავრობა დაახლოებით 25 ლირა). Side-ისთვის, Belek-ისთვის, Kemer-ისთვის და Alanya-სთვის გამოიყენეთ დოლმუშის მიკროავტობუსები (იაფი, ხშირი, მაგრამ ნელი) ან საქალაქთაშორისი ავტობუსის სადგური Otogar (Side 100 ლირა, Alanya 200 ლირა). უმეტესობა მოგზაურისთვის სამი რეჟიმი მუშაობს: სასტუმროდან დაჯავშნილი ტრანსფერი აეროპორტისთვის (35-90 ევრო ერთმხრივ), Bitaksi ან Itaksi (ტაქსის გამოძახების აპლიკაციები მრიცხველიანი ყვითელი ტაქსიებით) მოკლე გადასაადგილებისთვის და მანქანის გაქირავება Aspendos-ის, Perge-ის, Tahtali-სა და Saklikent-ის გასვლისთვის. გაქირავება იწყება 60-100 ევროდან დღეში; ქართული მართვის მოწმობის მფლობელისთვის რეკომენდებულია საერთაშორისო ნებართვა. საწვავი დაახლოებით 50 ლირა ერთ ლიტრზე, ხოლო თურქული ფასიანი გზები HGS-ის სტიკერით მუშაობს, რომელიც გაქირავებულ მანქანებში ჩართულია. პარკირება Kaleici-ში ფასიანი და რთულია; გამოიყენეთ Ataturk Boulevard-ის სადგომი.
ფრენა საქართველოდან
სამი ავიაკომპანია ფრინავს პირდაპირ თბილისიდან (TBS) ანტალიაში (AYT): Turkish Airlines (TK) ფრინავს ყოველდღიურად სტამბოლის გავლით ზამთარში და პირდაპირ ზაფხულში, Pegasus (PC) ფრინავს სეზონური პირდაპირი რეისებით მაისიდან ოქტომბრამდე, ხოლო Georgian Airways (GQ) ფრინავს ჩარტერული სტილის რეისებით ზაფხულის განმავლობაში. ფრენის ხანგრძლივობაა დაახლოებით 2 საათი 30 წუთი. ერთობლივი ეკონომური ფასები იწყება დაახლოებით 300 ლარიდან მაისსა და სექტემბერში Pegasus-ზე და იზრდება 700-1,000 ლარამდე ივლისსა და აგვისტოში. სეზონური ჩარტერული ფრენები ბათუმიდან (BUS) და ქუთაისიდან (KUT) AYT-მდე მუშაობს მაისის ბოლოდან სექტემბრის შუამდე, ჩვეულებრივ შეფუთული სასტუმროსთან ერთად ტურ-ოპერატორის გარიგებად; ცალკეული ადგილები იყიდება 350 ლარიდან ერთმხრივ. AYT-ის აეროპორტს აქვს ორი ტერმინალი (T1 საერთაშორისო, T2 შიდა); კერძო საკურორტო ტრანსფერი სტანდარტული ფორმატია და ღირს 35-90 ევრო სასტუმროს მანძილის მიხედვით. საზოგადო ავტობუსები (Havas) მუშაობს ცენტრში 80 ლირად, მაგრამ არ აღწევენ Lara-ს, Kemer-სა და Belek-ს.