ლისაბონი

ლისაბონი პორტუგალიის დედაქალაქია, განლაგებული ტახოს მდინარის ესტუარის მარჯვენა ნაპირზე, შვიდ ციცაბო ბორცვზე, სადაც მდინარე ატლანტიკაში ჩაედინება. ქართველი მოგზაურისთვის ლისაბონი კონტინენტური ევროპის ყველაზე დასავლეთი დედაქალაქია და დასავლეთ ევროპის დედაქალაქებიდან ყველაზე იაფი ნათლად შესამჩნევი სხვაობით. ეს არის ქალაქი, სადაც ქართული ხელფასი ყველაზე შორს ჭიმავს, სადაც საჭმელი ყველაზე ახლოა ქართულ სულისკვეთებასთან (შემწვარი თევზი, დიდი პორციები, მჟავე წვნიანები, ბევრი პური) და სადაც გვიანი გაზაფხულის და ადრეული შემოდგომის შუქი ისეთი ხარისხისაა, რომ ფოტოგრაფები სპეციალურად ჩამოდიან. ქალაქი ბოლო ათ წელიწადში ჩუმად გარდაიქმნა - მძინარე სამხრეთული დედაქალაქიდან ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე განხილულ ურბანულ მიმართულებად. პოპულარობამ ფასები გაზარდა 2015 წლის დაბალი წერტილებიდან, მაგრამ ლისაბონი ჯერ კიდევ მნიშვნელოვნად იაფია მადრიდზე, პარიზზე ან რომზე.

ლისაბონი ფინიკიელმა მოვაჭრეებმა დააარსეს, რომაელებმა მართეს როგორც Olisipo, შემდეგ ოთხ საუკუნეზე მეტ ხანს (711-1147) მავრების მმართველობის ქვეშ იყო, სანამ პორტუგალიის პირველი მეფე Afonso Henriques მას უკან დაიბრუნებდა. ქალაქი 1500-იან წლებში საზღვაო იმპერიის დედაქალაქი გახდა, ეპოქა, როცა Vasco da Gama ბელენიდან ინდოეთში გაცურდა და Pedro Alvares Cabral ბრაზილიაში ჩავიდა. ამ იმპერიის სიმდიდრემ ააშენა Manueline სტილის ჯერონიმოს მონასტერი და ბელენის კოშკი, ორივე UNESCO-ს მემკვიდრეობა. თანამედროვე ლისაბონის გადამწყვეტი მომენტი 1755 წლის მიწისძვრა იყო, რომელმაც ქალაქის დაბალი ნაწილი გაანადგურა და ათობით ათასი ადამიანი დაიღუპა. მარკიზ de Pombal-მა ცენტრი ბადის გეგმით აღადგინა, რომელიც ახლა Baixa-ა. 1974 წლის 25 აპრილის მიხაკების რევოლუციამ Salazar-ის დიქტატურა დაასრულა და ამიტომაა, რომ ყველა საჯარო მოედანზე 25-04-1974 თარიღით აღნიშნული მოზაიკაა.

ლისაბონის უბნები ერთმანეთის თავზე დგას და არა გვერდიგვერდ. Baixa ბრტყელი მე-18 საუკუნის ბადეა ბოლოში, Rossio-ს მოედნით, Rua Augusta-ით და სანაპირო Praca do Comercio-თი. Baixa-ს დასავლეთით ბორცვზე Chiado, ელეგანტური მე-19 საუკუნის სავაჭრო და კაფეების უბანი, სადაც Fernando Pessoa A Brasileira-ში ყავას სვამდა. კიდევ უფრო ზევით Bairro Alto, ღამის ცხოვრების უბანი, სადაც 22:00-ის შემდეგ ყველა კარი ბარია. Baixa-ს აღმოსავლეთით ბორცვები Alfama-ში გადადის - უძველესი უბანი, ვიწრო ფილებიანი ქუჩების კვანძი, რომელმაც 1755 წლის მიწისძვრა გადაიტანა და სადაც ფადო დაიბადა. Alfama-ს ზემოთ Castelo, მავრიული ციხის ნანგრევებითა და პანორამული miradouros-ით. ცენტრის ჩრდილოეთით Principe Real და Avenida, საცხოვრებლები ბრენდულ მაღაზიებითა და ბრანჩის ადგილებით. Belem, ცენტრიდან ექვს კილომეტრში დასავლეთით, ისტორიული აღმოჩენების კვარტალია. Parque das Nacoes აღმოსავლეთით 1998 წლის Expo-ს ზონაა.

ქართველი მოგზაურისთვის მიზნები კონკრეტულია. საჭმელი: პორტუგალიური სამზარეულო მართლაც ახლოს არის ქართულ გემოვნებასთან - გრილზე გამომცხვარი სარდინა და ცოცხალი თევზი, ნივრის და ზეთისხილის ზეთის სამზარეულო, ნელ-ნელა მოხარშული ღორი, მარილიანი ვირთევზა (bacalhau) 365 სხვადასხვა გზით მომზადებული და ძლიერი წვნიანების ტრადიცია (caldo verde კომბოსტოთი და ჩორიზოთი). ღვინო: პორტუგალიური ღვინო დასავლეთ ევროპაში საუკეთესო ფასი-ხარისხის ვარიანტია; ის ბოთლი, რომელიც თბილისში 80 ლარი ღირს, ლისაბონის რესტორანში 35-45 ლარია. არქიტექტურა და ფილები: აზულეჟოს ტრადიცია მთლიან ფასადებს ფარავს ცისფერ-თეთრი კერამიკული ფილებით. მუსიკა: ფადო, მელანქოლიური პორტუგალიური სიმღერა, ყოველღამე სრულდება Alfama-ში. ერთდღიური ექსკურსიები: Sintra, 30 წუთი მატარებლით, Pena-ს სასახლეს, Quinta da Regaleira-სა და Castelo dos Mouros-ს მოიცავს. Cascais და ატლანტიკის სანაპირო 40 წუთშია მატარებლით.

კლიმატი დროის შერჩევას ძლიერად განსაზღვრავს. ლისაბონს რბილი ოკეანური ხმელთაშუა კლიმატი აქვს - გრილი ნოტიო ზამთრები (10-16 გრადუსი, რეგულარული წვიმა) და თბილი მშრალი ზაფხულები (20-30 გრადუსი, ძირითადად მზიანი). ატლანტიკა ყველაფერს ალაგებს, ამიტომ ივლისი და აგვისტო თბილია და არა მძიმე. გამორჩეული თვეებია აპრილი, მაისი, სექტემბერი და ოქტომბერი, ტემპერატურით 18-25 გრადუსამდე, დაბალი ნალექით და ცარიელი ქუჩებით. ქართველი მოგზაურისთვის, რომელიც თბილისის ცხელ ზაფხულს მიჩვეულია, ივლისი და აგვისტო ლისაბონში სასიამოვნოა და არა მტანჯველი; პრობლემა ფასების ზრდა და ხალხმრავლობაა.

საჭმელი და სასმელი ცალკე აბზაცს იმსახურებს. ტრადიციული პორტუგალიური დღე იწყება ერთი ესპრესოთი (bica) და pastel de nata-თი, შუადღის კერძი 13:00-15:00 (ხშირად 7-12 ლარის prato do dia ოჯახურ tasca-ში), შემდეგ ნაშუადღევის ყავა და ვახშამი 20:00-22:00. Pastel de nata, ფქვილოვან-კრემოვანი ფილაკი დარიჩინით, საუკეთესოა Pasteis de Belem-ში (ორიგინალური რეცეპტი 1837 წლიდან), Manteigaria-ში Chiado-ში და Aloma-ში Campo de Ourique-ში. Bacalhau a Bras, კვერცხთან და ხრაშუნა კარტოფილთან არეული მარილიანი ვირთევზა, ის კერძია, რომელსაც ქართველი მოგზაურები შეუყვარდებათ. Time Out Market მოსახერხებელია მაგრამ ძვირი და ტურისტული; ნამდვილი კერძისთვის Bairro Alto-ში ან Alfama-ში გადადით. ღვინო: შუადღის კერძთან ითხოვეთ vinho verde (ახალგაზრდა მსუბუქად მცხუნავი თეთრი), ვახშამთან კი Alentejo-ს რეგიონის წითელი. Ginjinha, მჟავე ალუბლის ლიქიორი, 1.50-2 ლარად იყიდება Rossio-ში.

ორიოდე პრაქტიკული რჩევა. პორტუგალიური ენა ყველგან გავრცელებულია; ინგლისური კარგად მუშაობს ცენტრალურ ლისაბონში. ბარათით გადახდა თითქმის ყველგან მიიღება, ცნობილ ყვითელ ტრამვაებშიც. 24-საათიანი Carris და მეტროს ბარათი (დაახლოებით 21 ლარი) ფარავს ავტობუსებს, ტრამვაებს, მეტროს და ლიფტებსაც. არ ჩამოატარეთ ბარგი ბორცვებზე ფეხით; გამოიყენეთ ტრამვაები ან Elevador de Santa Justa. ლისაბონი ცნობილია უსაფრთხოებით, თუმცა ტრამვაი 28 ცნობილი ჯიბის ქურდების მარშრუტია. ჩაი არ მისცეთ - უბრალოდ დაამრგვალეთ ანგარიში. ქვაფენილი (calcada portuguesa) წვიმაში სრიალდება; გლუვი ლანდები არ ჩაიცვათ. miradouros-ები (Santa Catarina, Sao Pedro de Alcantara, Senhora do Monte) უფასოა და საუკეთესოა საღამოს ლუდის დასალევად.

ლისაბონი ოთხ-ექვს დღიან ვიზიტს ჯილდოვებს. პირველი ორი დღე ცენტრალურ უბნებზე ფეხით (Baixa, Chiado, Bairro Alto, Alfama, Castelo) ერთი ფადო-ვახშმით Alfama-ში. მესამე დღე Belem-ში დილით და Azulejo-ს მუზეუმში ნაშუადღევს. მეოთხე დღე Sintra-ს ერთდღიური ექსკურსიაა, რომელიც სრულ დღეს და ადრე გასვლას მოითხოვს. მეხუთე და მეექვსე დღე Cascais-ის სანაპიროსთვის, LX Factory-სთვის და გრძელი შუადღის კერძებისთვის. ქართველი მოგზაურისთვის, რომელიც თბილისიდან პირველად ჩამოდის, ლისაბონი ის ქალაქია, რომელიც ნამდვილ კულტურულ სიღრმეს, ხელმისაწვდომ ფასებსა და ბუნებრივად ქართულ რიტმთან მისადაგებულ ყოველდღიურ ცხოვრებას აერთიანებს.